Thông tư 37/2026/TT-BXD: Những điểm mới cần lưu ý từ 01/7/2026

Phân tích những điểm mới của Thông tư 37/2026/TT-BXD về định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật

Cùng chuyên gia phân tích những điểm mới đáng chú ý của Thông tư 37/2026/TT-BXD về định mức dự toán, giá vật liệu, giá nhân công, giá ca máy, chỉ số giá xây dựng và suất vốn đầu tư, áp dụng từ ngày 01/7/2026.

Ngày 26/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư số 37/2026/TT-BXD hướng dẫn phương pháp xác định định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật. Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và tạo ra một số thay đổi đáng chú ý trong hệ thống phương pháp xác định định mức, giá nhân công, giá ca máy, giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng và suất vốn đầu tư.

So với hệ thống quy định trước đây, điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở việc thay đổi một số công thức hay biểu mẫu, mà còn ở cách tổ chức lại toàn bộ hệ thống dữ liệu, phương pháp khảo sát và cơ chế chuyển tiếp. Dưới đây là những nội dung cần đặc biệt lưu ý khi áp dụng trong thực tế.

1. Thông tư 37/2026/TT-BXD tổ chức lại hệ thống phương pháp xác định các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật

Thông tư 37/2026/TT-BXD ban hành kèm theo 06 phụ lục:

Phụ lục I: Phương pháp xác định định mức dự toán mới, điều chỉnh định mức dự toán và rà soát, cập nhật hệ thống định mức;
Phụ lục II: Hướng dẫn khảo sát, thu thập, công bố thông tin về giá vật liệu xây dựng;
Phụ lục III: Phương pháp xác định giá nhân công xây dựng;
Phụ lục IV: Phương pháp xác định giá ca máy và thiết bị thi công xây dựng;
Phụ lục V: Phương pháp xác định chỉ số giá xây dựng;
Phụ lục VI: Phương pháp xác định suất vốn đầu tư và suất chi phí.

Đây là một thay đổi quan trọng về cấu trúc quản lý. Thông tư 37/2026/TT-BXD tập trung vào định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật, trong khi hướng dẫn xác định khối lượng công trình được Bộ Xây dựng công bố riêng tại Quyết định số 1041/QĐ-BXD ngày 26/6/2026.

Như vậy, khi lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng từ ngày 01/7/2026, cần phân biệt rõ:

phương pháp xác định định mức và chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật: áp dụng Thông tư 37/2026/TT-BXD;
xác định khối lượng công trình: tham khảo Quyết định 1041/QĐ-BXD;
phương pháp xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng: thực hiện theo Thông tư 36/2026/TT-BXD và Nghị định 206/2026/NĐ-CP.

Đây là điểm rất quan trọng để tránh tiếp tục áp dụng máy móc toàn bộ cấu trúc của Thông tư 13/2021/TT-BXD trước đây.

2. Cho phép sử dụng định mức nước ngoài trong một số trường hợp

Một điểm mới đáng chú ý tại Phụ lục I là việc quy định rõ khả năng sử dụng định mức do tổ chức nước ngoài công bố.

Đối với các công tác sử dụng công nghệ, thiết bị hoặc biện pháp thi công mới chưa phổ biến tại Việt Nam, hoặc chưa đủ cơ sở để xác định định mức theo hồ sơ thiết kế, quy chuẩn, tiêu chuẩn và biện pháp thi công, có thể sử dụng định mức nước ngoài để phân tích, đánh giá và đề xuất áp dụng cho công trình.

Tuy nhiên, đây không phải là cơ chế cho phép lấy nguyên định mức nước ngoài để áp dụng trực tiếp.

Hồ sơ phải có:

tài liệu định mức nước ngoài;
tiêu chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật liên quan;
phân tích điều kiện áp dụng;
đánh giá sự khác biệt về công nghệ, thiết bị, tổ chức thi công;
hiệu chỉnh các thành phần hao phí phù hợp với điều kiện của công trình tại Việt Nam.

Về mặt thực tiễn, quy định này mở thêm cơ sở pháp lý cho các dự án áp dụng công nghệ mới nhưng đồng thời làm tăng yêu cầu chứng minh về tính phù hợp của định mức.

3. Việc xây dựng định mức mới phải gắn chặt hơn với dữ liệu thực tế và hồ sơ chứng minh

Thông tư mới tiếp tục yêu cầu định mức dự toán phải xác định đầy đủ hao phí vật liệu, nhân công và máy thi công, nhưng yêu cầu hồ sơ được thể hiện rõ hơn.

Phiếu khảo sát phải phản ánh được:

dự án, công trình;
thời gian và địa điểm khảo sát;
biện pháp và điều kiện thi công;
loại nhân công;
vật liệu;
máy thi công;
thời gian thực hiện từng bước công việc;
mức tiêu hao tương ứng.

Phiếu khảo sát từ thực tế thi công phải có xác nhận của các bên có liên quan theo quy định.

Điểm cần lưu ý đối với đơn vị tư vấn là: khi xây dựng định mức mới hoặc điều chỉnh định mức, không nên chỉ lập bảng hao phí cuối cùng. Hồ sơ cần chứng minh được đầy đủ chuỗi:

quy trình công nghệ → bước công việc → dữ liệu khảo sát → xử lý số liệu → hao phí → trị số định mức.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng khi hồ sơ được thẩm định, thanh tra hoặc kiểm toán sau này.

4. Bổ sung phương pháp khảo sát và công bố giá vật liệu xây dựng chi tiết hơn

Phụ lục II của Thông tư 37/2026/TT-BXD quy định riêng về khảo sát, thu thập và công bố thông tin giá vật liệu xây dựng.

Sở Xây dựng được giao chủ trì xây dựng danh sách các đầu mối cung cấp thông tin giá, gồm:

chủ đầu tư;
nhà thầu thi công;
doanh nghiệp sản xuất vật liệu;
doanh nghiệp cung ứng vật liệu;
các đơn vị có thông tin thị trường phù hợp.

Một điểm đáng chú ý là việc khuyến khích sử dụng trang thông tin điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin để thu thập, tổng hợp và xử lý dữ liệu, đồng thời phục vụ kết nối với hệ thống thông tin về định mức xây dựng, giá xây dựng và chỉ số giá xây dựng.

Giá vật liệu công bố không đơn thuần là một mức báo giá riêng lẻ.

Thông tin phải được:

kiểm tra nguồn;
loại bỏ dữ liệu không hợp lệ;
loại bỏ mức giá bất thường không phản ánh mặt bằng thị trường;
chuẩn hóa về cùng điều kiện so sánh;
xác định mức giá bình quân trong kỳ công bố.

Thông tư cũng phân biệt cách xác định giá đối với nhóm vật liệu ít chủng loại và nhóm vật liệu có nhiều mẫu mã, thương hiệu, phân khúc.

Đặc biệt, không thực hiện bình quân chung giữa các sản phẩm khác nhau về thương hiệu, đặc tính kỹ thuật, mẫu mã, phân khúc thị trường và nhà sản xuất.

Điều này có ý nghĩa lớn đối với chất lượng công bố giá vật liệu xây dựng của các địa phương.

5. Thay đổi lớn trong phương pháp xác định giá nhân công xây dựng

Đây là một trong những nội dung đáng chú ý nhất của Thông tư 37/2026/TT-BXD.

Thay đổi cách phân nhóm nhân công

Bảng 3.1 Phụ lục III tổ chức lại nhóm nhân công theo 03 nhóm lớn:

Nhóm I – Nhóm nhân công xây dựng, gồm 04 nhóm công tác;

Nhóm II – Nhóm nhân công vận hành, điều khiển máy, trong đó tách rõ:

nhân công vận hành máy, điều khiển máy;
lái xe;
thủy thủ, thợ máy, thợ điện;
máy trưởng và các chức danh kỹ thuật;
thuyền trưởng, thuyền phó.

Nhóm III – Nhóm nhân công thực hiện các công tác khác, gồm:

kỹ sư khảo sát, thí nghiệm;
thợ lặn;
nghệ nhân;
nhân công xây dựng và vận hành máy, thiết bị trong hầm lò;
nhân công cơ điện mỏ hầm lò.

So với hệ thống nhóm nhân công trước đây, cách phân nhóm mới bám sát hơn vào tính chất công việc thực tế.

Không còn cách diễn đạt 26 ngày/tháng

Theo quy định trước đây, giá nhân công thường được xác định trên cơ sở thời gian làm việc 8 giờ/ngày và 26 ngày/tháng.

Thông tư 37/2026/TT-BXD chuyển sang nguyên tắc:

08 giờ/ngày và không quá 48 giờ trong một tuần theo quy định của pháp luật lao động.

Đây là thay đổi cần đặc biệt lưu ý khi xây dựng phương án khảo sát, xử lý và quy đổi dữ liệu tiền công.

6. Có cơ chế điều chỉnh giá nhân công giữa các kỳ khảo sát

Một điểm mới có ý nghĩa thực tiễn cao là Thông tư cho phép địa phương điều chỉnh giá nhân công đã công bố khi thị trường không có biến động lớn mà chưa nhất thiết phải tổ chức khảo sát lại ngay.

Việc điều chỉnh được thực hiện tối đa không quá 02 năm liên tiếp.

Công thức điều chỉnh xét đến:

K1: biến động chi phí sinh hoạt, xác định theo mức tăng hoặc giảm của CPI địa phương;
K2: yếu tố khác của từng khu vực như nhu cầu thu hút lao động, tốc độ tăng trưởng kinh tế, khả năng cân đối vốn đầu tư xây dựng.

Hệ số K2 không vượt quá 15%.

Quy định này giúp địa phương có cơ chế cập nhật giá nhân công linh hoạt hơn, nhưng vẫn phải đối chiếu với biến động thực tế của thị trường lao động.

7. Quy định rõ giai đoạn chuyển tiếp đối với giá nhân công

Thông tư 37/2026/TT-BXD có quy định chuyển tiếp riêng về giá nhân công.

Trường hợp địa phương chưa kịp khảo sát, xác định giá nhân công theo phương pháp mới thì Sở Xây dựng được căn cứ bảng giá nhân công đã công bố trước đây để chuyển đổi sang các nhóm nhân công mới.

Đáng chú ý:

cơ chế chuyển đổi được áp dụng kể từ ngày 01/7/2026;
Sở Xây dựng phải tổ chức khảo sát theo phương pháp mới;
giá nhân công được khảo sát theo phương pháp mới phải được công bố áp dụng kể từ ngày 01/01/2027.

Đối với các tập định mức được ban hành trước ngày 01/7/2026 mà chưa chuyển đổi nhân công sang nhóm mới, việc lựa chọn nhóm nhân công phải căn cứ vào tính chất của từng công tác và Bảng 3.1 Phụ lục III.

Đây là nội dung các đơn vị lập dự toán, tư vấn chi phí và cơ quan công bố giá địa phương cần kiểm tra rất kỹ trong giai đoạn cuối năm 2026.

8. Giá nhân công tại vùng sâu, vùng xa và hải đảo được xử lý linh hoạt hơn

Đối với vùng sâu, vùng xa hoặc hải đảo mà việc tổ chức khảo sát không thể thực hiện, Thông tư cho phép xác định giá nhân công bình quân trên cơ sở điều chỉnh từ khu vực lân cận.

Mức điều chỉnh không vượt quá 02 lần giá nhân công xây dựng bình quân đã công bố của vùng lân cận.

Đây là cơ chế đáng chú ý đối với các dự án nằm tại khu vực có thị trường lao động đặc thù, khó thu thập đủ số liệu khảo sát.

Tuy nhiên, việc áp dụng cần có thuyết minh đầy đủ về điều kiện địa lý, khả năng huy động lao động và cơ sở lựa chọn khu vực so sánh.

9. Giá ca máy và thiết bị thi công phải đồng bộ với hệ thống định mức và giá nhân công mới

Phụ lục IV quy định phương pháp xác định giá ca máy và thiết bị thi công xây dựng.

Giá ca máy tiếp tục bao gồm các khoản chi phí cơ bản như:

khấu hao;
sửa chữa;
nhiên liệu, năng lượng;
nhân công vận hành, điều khiển;
các chi phí khác theo quy định.

Tuy nhiên, việc xác định giá ca máy từ ngày 01/7/2026 cần đồng bộ với:

hệ thống định mức mới;
nhóm nhân công vận hành máy mới;
giá nhân công được chuyển đổi hoặc công bố theo Thông tư 37/2026/TT-BXD;
dữ liệu nhiên liệu, năng lượng và nguyên giá tại thời điểm xác định.

Do đó, khi địa phương thay đổi bảng giá nhân công theo nhóm mới, cần đồng thời rà soát ảnh hưởng đến giá ca máy.

10. Tăng vai trò của dữ liệu số và cơ sở dữ liệu quốc gia

Một xu hướng xuyên suốt trong Thông tư 37/2026/TT-BXD là tăng sử dụng dữ liệu điện tử.

Nguồn dữ liệu có thể được khai thác từ:

Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng;
hồ sơ quyết toán;
kết quả trúng thầu;
dữ liệu khảo sát thực tế;
cơ sở dữ liệu doanh nghiệp;
dữ liệu thu thập qua trang thông tin điện tử và phần mềm.

Điều này cho thấy việc xác định định mức và giá xây dựng đang chuyển dần từ mô hình khảo sát thủ công sang mô hình dữ liệu có khả năng cập nhật, kiểm tra và liên thông.

Đối với cơ quan quản lý địa phương, việc xây dựng cơ sở dữ liệu từ sớm sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với chất lượng công bố giá trong các năm tiếp theo.

11. Đo bóc khối lượng được tách khỏi Thông tư 37/2026/TT-BXD

Thông tư 13/2021/TT-BXD trước đây có nội dung về đo bóc khối lượng công trình.

Trong hệ thống mới, Thông tư 37/2026/TT-BXD không còn nội dung này.

Ngày 26/6/2026, Bộ Xây dựng đồng thời ban hành Quyết định số 1041/QĐ-BXD công bố hướng dẫn xác định khối lượng công trình, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Đáng chú ý, hướng dẫn mới cho phép sử dụng khối lượng trích xuất trực tiếp từ mô hình thông tin công trình BIM và các phần mềm, công cụ số khi đáp ứng yêu cầu về kiểm tra, truy xuất và độ tin cậy của dữ liệu.

Đây là thay đổi quan trọng trong quá trình chuyển đổi số hoạt động lập và quản lý chi phí xây dựng.

12. Thông tư 37/2026/TT-BXD thay thế những văn bản nào?

Theo Điều 4 Thông tư 37/2026/TT-BXD, kể từ ngày 01/7/2026, Thông tư này thay thế:

Thông tư số 13/2021/TT-BXD ngày 31/8/2021;
Thông tư số 01/2025/TT-BXD ngày 22/01/2025;
Điều 12 Thông tư số 09/2025/TT-BXD ngày 13/6/2025;
khoản 6 Điều 1 và Điều 3 Thông tư số 60/2025/TT-BXD ngày 30/12/2025.

Khi rà soát hồ sơ lập định mức, giá nhân công, giá ca máy, chỉ số giá và suất vốn đầu tư sau ngày 01/7/2026, cần đặc biệt kiểm tra lại các căn cứ pháp lý cũ để tránh viện dẫn văn bản đã được thay thế.

13. Chuyên gia lưu ý gì khi áp dụng Thông tư 37/2026/TT-BXD?

Có thể rút ra 05 nhóm công việc cần thực hiện ngay:

Đối với Sở Xây dựng

rà soát lại phương án khảo sát giá nhân công;
chuyển đổi bảng giá nhân công sang nhóm mới trong giai đoạn chuyển tiếp;
tổ chức khảo sát để công bố giá nhân công mới từ 01/01/2027;
xây dựng danh sách đầu mối cung cấp dữ liệu giá vật liệu;
tăng cường sử dụng dữ liệu điện tử và cơ sở dữ liệu phục vụ công bố giá.

Đối với chủ đầu tư và đơn vị tư vấn

không tiếp tục áp dụng máy móc nhóm nhân công và hệ số cấp bậc cũ;
kiểm tra đồng bộ giá nhân công với giá ca máy;
khi xây dựng định mức mới phải chứng minh rõ lý do chưa có hoặc chưa phù hợp với định mức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành;
chuẩn hóa hồ sơ khảo sát và bằng chứng tính toán;
phân biệt rõ phương pháp xác định định mức theo Thông tư 37/2026/TT-BXD và xác định khối lượng theo Quyết định 1041/QĐ-BXD.

Đối với công tác lập và thẩm định định mức

Điểm quan trọng nhất là phải kiểm tra trước xem công tác đã có trong hệ thống định mức được cơ quan có thẩm quyền ban hành hay chưa.

Chỉ xây dựng định mức mới khi:

công tác chưa được quy định; hoặc
đã có định mức nhưng công nghệ, biện pháp hoặc điều kiện thi công thực tế chưa được quy định phù hợp.

Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng để tránh xây dựng trùng định mức, một trong những vấn đề thường được xem xét khi thanh tra, kiểm toán hoặc hậu kiểm hồ sơ.

Kết luận

Thông tư 37/2026/TT-BXD không chỉ thay thế hệ thống phương pháp tại Thông tư 13/2021/TT-BXD mà còn tái cấu trúc nhiều nội dung quan trọng về định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật.

Ba thay đổi cần đặc biệt lưu ý là:

hệ thống phương pháp được tổ chức lại và tách riêng nội dung xác định khối lượng;
giá nhân công chuyển sang cơ chế nhóm mới, có quy định chuyển tiếp và yêu cầu khảo sát mới từ ngày 01/01/2027;
hoạt động khảo sát, công bố giá và xây dựng định mức ngày càng gắn với dữ liệu số, cơ sở dữ liệu và bằng chứng thị trường thực tế.

Trong các bài tiếp theo, giavatlieuxaydung.vn sẽ tiếp tục phân tích riêng từng Phụ lục của Thông tư 37/2026/TT-BXD, đặc biệt là phương pháp xác định giá nhân công, giá ca máy và phương pháp xây dựng định mức dự toán mới.

Bài liên quan nên liên kết nội bộ

Nghị định 206/2026/NĐ-CP về quản lý chi phí đầu tư xây dựng;
Thông tư 36/2026/TT-BXD về xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng;
Thông tư 38/2026/TT-BXD ban hành định mức xây dựng;
Quyết định 1041/QĐ-BXD về hướng dẫn xác định khối lượng công trình;
các bài công bố đơn giá nhân công, giá ca máy và chỉ số giá xây dựng của từng địa phương.

Thông tư 37/2026/TT-BXD: 6 nội dung quản lý chi phí xây dựng cần biết