Ngành xây dựng tiếp tục là một trong hai động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế năm 2026, nhưng phía sau con số tăng trưởng ấn tượng là một bức tranh phân hóa rõ rệt giữa nhóm nhà thầu lớn và nhỏ. Ban Biên tập giavatlieuxaydung.vn phân tích các số liệu mới nhất.
# Ngành xây dựng Việt Nam 2026: Tăng trưởng mạnh, lợi nhuận phân hóa
Ban Biên tập giavatlieuxaydung.vn
Năm 2026 tiếp tục ghi nhận ngành xây dựng là một trong những đầu tàu kéo tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, đằng sau các con số vĩ mô tích cực là một thực tế phân hóa ngày càng rõ giữa nhóm nhà thầu lớn và các đơn vị vừa, nhỏ, chủ yếu đến từ áp lực chi phí vật liệu và tài chính.
Ngành xây dựng tiếp tục là động lực tăng trưởng chính
Theo báo cáo của Cục Thống kê, GDP quý I/2026 tăng 7,83% so với cùng kỳ, trong đó riêng ngành xây dựng tăng 8,36%, đóng góp 5,74% vào mức tăng chung. Bước sang 6 tháng đầu năm, đà tăng trưởng còn rõ nét hơn: GDP nửa đầu năm tăng 8,18%, với khu vực công nghiệp và xây dựng đóng góp gần một nửa mức tăng của toàn nền kinh tế.
Bộ Xây dựng đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng khu vực xây dựng đạt khoảng 14,5%/năm trong năm 2026, góp phần quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%/năm của cả nước. Cùng góc nhìn này, báo cáo ngành của MBS Research cũng dự báo ngành xây dựng năm 2026 có thể tăng trưởng khoảng 14% so với cùng kỳ, được xem là bước đệm cho chu kỳ đầu tư công trung hạn 2026-2030.
Đầu tư công là động lực lớn nhất
Số liệu 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy, vốn đầu tư công giải ngân đạt khoảng 357.000 tỷ đồng, tăng 12% so với cùng kỳ và tương đương 35,5% kế hoạch năm. Cùng với đà phục hồi của thị trường bất động sản dân dụng, đây là hai lực đẩy chính giúp khối lượng công việc của ngành xây lắp tăng vọt trong nửa đầu năm.
Nghịch lý: đơn hàng nhiều nhưng lợi nhuận không tăng tương ứng
Điểm đáng chú ý nhất của bức tranh ngành xây dựng 2026 là sự phân hóa ngày càng rõ giữa các nhóm doanh nghiệp. Theo báo cáo của VIS Rating, tốc độ tăng trưởng thực của ngành đã nhảy vọt từ khoảng 8,5% trong quý I lên hơn 10% ở quý II, nhưng lợi nhuận của nhà thầu lại không đi lên tương ứng.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí đầu vào: so với cùng kỳ năm trước, giá thép xây dựng đã tăng khoảng 8-10%, giá xi măng tăng 3-4%. Áp lực chi phí này khiến 16 trong tổng số 30 doanh nghiệp xây dựng niêm yết lớn nhất bị sụt giảm biên lợi nhuận gộp ngay trong quý II/2026.
Sự phân hóa thể hiện rõ nhất ở khả năng đàm phán và dòng tiền:
- Nhóm doanh nghiệp lớn (như Coteccons, Fecon, Vinaconex): nhờ lợi thế quy mô, dễ đàm phán giá vật liệu tốt hơn, chủ động chọn dự án có biên lợi nhuận an toàn. Dòng tiền kinh doanh của nhóm này trong quý II/2026 tăng khoảng 50% so với quý trước.
- Nhóm nhà thầu vừa và nhỏ: tiềm lực tài chính mỏng, thế đàm phán yếu hơn nên phải gánh gần như toàn bộ mức tăng chi phí đầu vào, trong khi dòng tiền kinh doanh liên tục âm và ngân hàng ngày càng siết chặt tiêu chí cho vay.
Điều này có ý nghĩa gì với nhà thầu, chủ đầu tư?
Trong bối cảnh khối lượng công việc dồi dào nhưng chi phí vật liệu biến động khó lường, việc kiểm soát chặt chẽ giá đầu vào và bám sát các bảng công bố giá vật liệu xây dựng chính thức theo quý trở thành yếu tố sống còn với biên lợi nhuận, đặc biệt với các nhà thầu vừa và nhỏ có ít dư địa đàm phán hơn so với các doanh nghiệp lớn.