Hướng dẫn những điểm cần lưu ý khi khảo sát giá nhân công xây dựng theo Thông tư 37/2026/TT-BXD: nguồn thông tin, nhóm nhân công, khu vực khảo sát, quy đổi ngày công 8 giờ, xử lý số liệu và hồ sơ công bố.
Khảo sát giá nhân công xây dựng là một trong những công việc quan trọng để địa phương xác định mặt bằng giá nhân công phục vụ lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
Từ ngày 01/7/2026, phương pháp xác định giá nhân công được thực hiện theo Phụ lục III Thông tư 37/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng. Việc khảo sát không chỉ là thu thập mức tiền công thực tế mà phải bảo đảm đúng đối tượng, nhóm công việc, khu vực, thời gian làm việc và phương pháp xử lý số liệu.
Khảo sát giá nhân công xây dựng theo văn bản nào?
Ngày 26/6/2026, Bộ Xây dựng ban hành Thông tư 37/2026/TT-BXD hướng dẫn phương pháp xác định định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật.
Thông tư có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Phương pháp xác định giá nhân công xây dựng được quy định tại Phụ lục III của Thông tư.
Sở Xây dựng tổ chức khảo sát xác định giá nhân công theo phương pháp này để công bố áp dụng kể từ ngày 01/01/2027.
Do đó, các cuộc khảo sát được thực hiện trong năm 2026 có ý nghĩa trực tiếp đối với việc xây dựng dữ liệu giá nhân công cho giai đoạn áp dụng tiếp theo.
Nguồn thông tin khảo sát giá nhân công
Thông tin phục vụ khảo sát có thể được thu thập từ nhiều nguồn.
Khảo sát trực tiếp tại công trình và doanh nghiệp
Đây là nguồn dữ liệu có giá trị cao vì phản ánh mức tiền công thực tế trên thị trường lao động xây dựng.
Khi khảo sát tại công trình cần ghi nhận đầy đủ:
- Loại công trình;
- Địa điểm;
- Công việc người lao động thực hiện;
- Hình thức trả lương;
- Mức tiền công;
- Số giờ làm việc;
- Điều kiện làm việc;
- Thời điểm khảo sát.
Chủ đầu tư, nhà thầu và chuyên gia
Thông tin có thể được thu thập từ chủ đầu tư, nhà thầu, chuyên gia và các tổ chức, cá nhân có kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn.
Tuy nhiên, thông tin thu thập phải có khả năng kiểm tra và cần được sàng lọc trước khi đưa vào tính toán.
Cơ sở dữ liệu và hồ sơ công trình
Có thể sử dụng số liệu từ Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng, hồ sơ quyết toán hoàn thành và kết quả trúng thầu của công trình tại khu vực công bố.
Nếu sử dụng dữ liệu ở thời điểm khác với thời điểm xác định giá thì phải xem xét điều chỉnh phù hợp về thời điểm theo phương pháp quy định.
Giá nhân công được chia thành 4 nhóm chính
Thông tư 37/2026/TT-BXD tổ chức nhân công xây dựng theo nhóm công việc.
Nhóm 1
Bao gồm các công việc như:
- Chuẩn bị mặt bằng;
- Phá dỡ, tháo dỡ;
- Vệ sinh;
- Bốc xếp;
- Vận chuyển;
- Đóng bao;
- Giàn giáo;
- Công tác đất, đá, cát và các công việc tương ứng.
Nhóm 2
Bao gồm các công việc như:
- Thi công cọc;
- Gia cố;
- Khoan tạo lỗ;
- Bê tông xi măng;
- Lắp đặt cấu kiện bê tông;
- Ván khuôn;
- Cốt thép;
- Bê tông nhựa;
- Xây gạch, đá;
- Các công tác chưa được xếp vào nhóm 1, nhóm 3 và nhóm 4.
Nhóm 3
Bao gồm:
- Lắp đặt hệ thống kỹ thuật công trình;
- Đường ray;
- Kết cấu gỗ;
- Kết cấu sắt thép;
- Cáp thép;
- Trát;
- Ốp, lát;
- Láng;
- Làm trần, mái;
- Sơn, bả;
- Khảo sát xây dựng.
Nhóm 4
Bao gồm các công việc như:
- Lắp đặt, tháo dỡ đường dây tải điện;
- Trạm biến áp;
- Thiết bị công nghệ;
- Thông tin;
- Tín hiệu;
- Đo lường;
- Điều khiển;
- Thí nghiệm.
Việc phân đúng nhóm rất quan trọng. Nếu đưa một công việc vào sai nhóm thì kết quả giá nhân công bình quân có thể bị sai lệch.
Phải khảo sát công việc thực tế chứ không chỉ hỏi “lương thợ”
Một lỗi thường gặp là phiếu khảo sát chỉ hỏi:
“Tiền công một ngày của thợ chính là bao nhiêu?”
Cách hỏi này chưa đủ cơ sở để phân loại theo phương pháp của Thông tư.
Phiếu khảo sát cần gắn mức tiền công với công việc cụ thể.
Ví dụ:
- Thợ xây tường gạch;
- Thợ buộc cốt thép;
- Thợ lắp dựng ván khuôn;
- Thợ trát tường;
- Công nhân đào đất thủ công;
- Công nhân lắp đặt đường dây điện.
Khi biết rõ công việc thực tế mới có thể xác định đúng nhóm nhân công.
Giá nhân công phải quy về ngày công 8 giờ
Đây là điểm đặc biệt quan trọng khi xử lý phiếu khảo sát.
Giá nhân công xây dựng công bố được xác định cho một ngày công tương ứng với 8 giờ làm việc.
Trong thực tế, người lao động có thể làm:
- 8 giờ/ngày;
- 9 giờ/ngày;
- 10 giờ/ngày;
- Làm khoán theo khối lượng;
- Làm theo ca hoặc theo sản phẩm.
Nếu số liệu khảo sát có số giờ làm việc khác 8 giờ thì phải quy đổi về ngày công 8 giờ trước khi tổng hợp.
Ví dụ:
Một lao động được trả 600.000 đồng cho 10 giờ làm việc.
Giá quy đổi về 8 giờ là:
600.000 × 8 / 10 = 480.000 đồng/ngày công 8 giờ.
Nếu đưa trực tiếp 600.000 đồng vào bảng tổng hợp sẽ làm sai lệch mặt bằng giá nhân công.
Tiền công khoán cần được làm rõ
Thực tế công trường có nhiều trường hợp trả công theo khoán.
Ví dụ:
- Khoán theo m² xây;
- Khoán theo m³ bê tông;
- Khoán theo tấn cốt thép;
- Khoán theo ngày hoàn thành một khối lượng công việc.
Trong trường hợp này, người khảo sát cần thu thập thêm thông tin về:
- Số lao động;
- Thời gian thực hiện;
- Khối lượng hoàn thành;
- Số giờ làm việc;
- Phạm vi công việc đã bao gồm trong giá khoán.
Chỉ khi quy đổi được tiền khoán thành giá trị tương ứng với lao động và thời gian làm việc mới nên đưa số liệu vào phân tích.
Khu vực khảo sát phải phản ánh mặt bằng lao động
Không phải cứ chia địa giới hành chính càng nhỏ càng tốt.
Khu vực khảo sát và công bố cần có sự tương đồng về điều kiện kinh tế - xã hội và phù hợp với quy định phân vùng.
Việc lựa chọn khu vực phải bảo đảm đủ thông tin để phản ánh mặt bằng giá nhân công tại khu vực cần công bố.
Nếu một khu vực có quá ít công trình hoặc quá ít đối tượng khảo sát, kết quả có thể thiếu độ tin cậy.
Trong trường hợp thiếu đối tượng khảo sát, Thông tư cho phép xem xét nguồn thông tin và đối tượng phù hợp ở khu vực, địa phương lân cận theo điều kiện quy định.
Công trình khảo sát phải có tính đại diện
Không nên khảo sát toàn bộ tại một loại công trình.
Các công trình được lựa chọn cần có tính phổ biến về:
- Loại công trình;
- Điều kiện thi công;
- Tiến độ;
- Công nghệ;
- Mặt bằng lao động.
Ví dụ, nếu chỉ khảo sát các dự án cao tầng quy mô lớn ở trung tâm đô thị rồi áp dụng kết quả cho toàn bộ tỉnh thì có thể không phản ánh đúng mặt bằng lao động tại các khu vực khác.
Dữ liệu phải được sàng lọc trước khi tính bình quân
Không phải tất cả phiếu thu về đều được đưa trực tiếp vào tính toán.
Số liệu khảo sát phải được:
- Kiểm tra;
- Chuẩn hóa;
- Quy đổi thời gian làm việc;
- Phân loại đúng nhóm;
- Phát hiện dữ liệu bất thường;
- Sàng lọc;
- Tổng hợp theo phương pháp quy định.
Một mức tiền công cao hoặc thấp bất thường cần được kiểm tra nguyên nhân trước khi quyết định giữ hay loại khỏi mẫu.
Nguyên nhân có thể do:
- Làm thêm giờ;
- Làm ban đêm;
- Điều kiện nguy hiểm;
- Công việc đặc thù;
- Giá khoán đã bao gồm công cụ;
- Tiền ăn hoặc phụ cấp;
- Sai đơn vị tính;
- Người cung cấp thông tin hiểu sai câu hỏi.
Hồ sơ xác định giá nhân công cần những gì?
Hồ sơ xác định giá nhân công xây dựng do địa phương công bố gồm các thành phần quan trọng như:
- Quyết định thành lập tổ khảo sát;
- Kế hoạch khảo sát;
- Thuyết minh khảo sát;
- Phiếu khảo sát;
- Các biểu tổng hợp giá nhân công;
- File phần mềm tính toán giá nhân công.
Thuyết minh cần làm rõ đặc điểm kinh tế - xã hội của các khu vực công bố, số lượng và loại công trình được khảo sát cùng phương pháp xử lý dữ liệu.
Đây là phần rất quan trọng khi hồ sơ được kiểm tra hoặc hậu kiểm.
10 lỗi nên tránh khi khảo sát
1. Không ghi số giờ làm việc
Không thể quy đổi chính xác về ngày công 8 giờ.
2. Chỉ hỏi thợ chính, thợ phụ
Không đủ thông tin để phân nhóm theo công việc.
3. Không ghi công việc cụ thể
Dễ phân sai nhóm nhân công.
4. Trộn giá khoán với giá ngày công
Làm sai kết quả bình quân.
5. Khảo sát quá ít công trình
Mẫu không đủ tính đại diện.
6. Chỉ khảo sát một nhà thầu
Dữ liệu có nguy cơ phản ánh chính sách tiền công riêng của doanh nghiệp.
7. Không kiểm tra giá bất thường
Một số phiếu cực trị có thể kéo sai kết quả chung.
8. Không lưu tài liệu nguồn
Khó giải trình khi thẩm định hoặc hậu kiểm.
9. Dùng mức lương tối thiểu vùng thay cho giá khảo sát
Lương tối thiểu là một căn cứ pháp lý về tiền lương, không đồng nghĩa với mặt bằng giá nhân công xây dựng trên thị trường.
10. Làm tròn số quá sớm
Việc làm tròn ở từng bước trung gian có thể làm phát sinh sai số trong kết quả cuối cùng.
Checklist một phiếu khảo sát tốt
Một phiếu khảo sát nên trả lời được tối thiểu:
- Ai cung cấp thông tin?
- Công trình nào?
- Địa điểm nào?
- Người lao động thực hiện công việc gì?
- Công việc thuộc nhóm nào?
- Tiền công bao nhiêu?
- Làm bao nhiêu giờ/ngày?
- Trả theo ngày hay khoán?
- Mức tiền công có bao gồm phụ cấp hay khoản khác không?
- Thời điểm khảo sát là ngày nào?
Nếu thiếu các dữ liệu cốt lõi này, chất lượng mẫu khảo sát sẽ giảm đáng kể.
Kết luận
Khảo sát giá nhân công xây dựng theo Thông tư 37/2026/TT-BXD không phải là việc thu thập càng nhiều mức tiền công càng tốt.
Mục tiêu quan trọng hơn là thu thập đúng đối tượng, đúng công việc, đúng khu vực, đúng thời gian làm việc và có đủ thông tin để kiểm tra.
Ba nguyên tắc cần nhớ là:
- Gắn tiền công với công việc cụ thể để phân đúng nhóm;
- Quy đổi tất cả dữ liệu về ngày công 8 giờ trước khi tổng hợp;
- Lưu đầy đủ phiếu khảo sát, bảng tính và thuyết minh để kết quả có khả năng giải trình và hậu kiểm.
Nguồn tham khảo
- Thông tư số 37/2026/TT-BXD ngày 26/6/2026 của Bộ Xây dựng.
- Phụ lục III - Phương pháp xác định giá nhân công xây dựng.
- Nghị định số 206/2026/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý chi phí đầu tư xây dựng.