Không chỉ dừng ở việc giá từng loại vật liệu tăng bao nhiêu, biến động giá vật liệu xây dựng nửa đầu năm 2026 đang thực sự bào mòn lợi nhuận của nhiều nhà thầu. Ban Biên tập giavatlieuxaydung.vn phân tích mức độ tác động và cách nhà thầu có thể ứng phó.
# Biến động giá vật liệu xây dựng 6 tháng đầu năm 2026: Nhà thầu chịu áp lực ra sao?
Ban Biên tập giavatlieuxaydung.vn
Nếu chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng của ngành xây dựng, bức tranh 6 tháng đầu năm 2026 có vẻ rất tích cực. Nhưng phía sau những công trường sáng đèn là một thực tế khác: giá vật liệu xây dựng tăng liên tục đang trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của không ít nhà thầu, đặc biệt là nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Mức tăng giá cụ thể của các nhóm vật liệu chính
So với cùng kỳ năm 2025, hai nhóm vật liệu chiếm tỷ trọng lớn nhất trong dự toán công trình đều ghi nhận mức tăng đáng kể:
- Thép xây dựng: tăng khoảng 8-10%, chủ yếu do chi phí nguyên liệu đầu vào (quặng sắt, phôi thép) và nhu cầu tiêu thụ nội địa phục hồi mạnh.
- Xi măng: tăng khoảng 3-4%, đến từ các đợt điều chỉnh giá của nhà máy nhằm bù đắp chi phí sản xuất.
Bên cạnh đó, nhóm vật liệu cát tiếp tục là ẩn số khó lường nhất do chịu tác động trực tiếp từ chính sách siết chặt khai thác tài nguyên tại nhiều địa phương, khiến giá biến động không đồng đều giữa các vùng miền.
Tác động thực tế đến lợi nhuận doanh nghiệp xây dựng
Theo báo cáo của VIS Rating, áp lực chi phí vật liệu tăng cao đã khiến 16 trong tổng số 30 doanh nghiệp xây dựng niêm yết lớn nhất bị sụt giảm biên lợi nhuận gộp ngay trong quý II/2026, dù khối lượng công việc và doanh thu vẫn tăng trưởng tốt. Đây là một nghịch lý đáng chú ý: doanh nghiệp có nhiều việc hơn nhưng chưa chắc có lãi tương ứng.
Vì sao mức độ ảnh hưởng lại khác nhau giữa các nhà thầu?
Không phải doanh nghiệp nào cũng chịu tác động như nhau từ đà tăng giá vật liệu. Sự khác biệt chủ yếu đến từ ba yếu tố:
- Quy mô đặt hàng: doanh nghiệp lớn thường ký hợp đồng mua vật liệu khối lượng lớn, có lợi thế đàm phán giá tốt hơn và ổn định hơn theo thời gian.
- Cơ chế điều chỉnh giá trong hợp đồng: các hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá theo biến động thị trường (theo chỉ số giá xây dựng) giúp nhà thầu giảm bớt rủi ro so với hợp đồng trọn gói cố định giá.
- Thời điểm ký hợp đồng và mua vật tư: nhà thầu chủ động mua trước hoặc có kế hoạch dự trữ hợp lý sẽ ít bị động hơn khi giá tăng đột ngột.
Nhà thầu, chủ đầu tư nên làm gì trong bối cảnh này?
Một số hướng xử lý được nhiều đơn vị áp dụng để giảm thiểu rủi ro biến động giá vật liệu:
- Thường xuyên đối chiếu giá thị trường với bảng công bố giá vật liệu xây dựng chính thức của Sở Xây dựng địa phương để lập dự toán sát thực tế hơn.
- Ưu tiên đàm phán điều khoản điều chỉnh giá theo chỉ số giá xây dựng đối với các hợp đồng dài hạn, thay vì chốt giá cố định toàn bộ thời gian thi công.
- Lên kế hoạch mua vật tư theo tiến độ thi công thực tế, tránh vừa tồn kho lớn khi giá giảm, vừa thiếu hụt khi giá tăng đột biến.
- Theo dõi sát các nhóm vật liệu có tính biến động cao (thép, cát) để chủ động điều chỉnh kế hoạch tài chính của dự án.
Trong bối cảnh chu kỳ đầu tư công 2026-2030 được dự báo tiếp tục sôi động, biến động giá vật liệu xây dựng nhiều khả năng sẽ còn là bài toán thường trực mà mọi nhà thầu, chủ đầu tư cần chủ động quản trị thay vì chỉ ứng phó bị động.
(Chèn liên kết nội bộ tới: bài "Giá thép xây dựng tháng 9/2026", bài "Giá cát, đá, xi măng tháng 9/2026", bài "Ngành xây dựng Việt Nam 2026")